مؤسسه لووی: افغانستان از طریق قراردادهای نادرست، منابع معدنی و آینده‌اش را از دست می‌دهد

8 ثور 1405 - 09:13

مؤسسه لووی در تازه‌ترین گزارش خود گفت که افغانستان با عقد قراردادهای کوتاه‌مدت استخراج، ذخایر وسیع معدنی‌اش را عملاً با قیمت پایین واگذار می‌کند.

در این گزارش تأکید شده که این نوع قراردادها به‌جای تمرکز بر رشد اقتصادی پایدار، بیشتر بر درآمدهای فوری و کوتاه‌مدت تکیه دارند.

این نهاد پژوهشی که مرکز آن در سیدنی است، هشدار داده که افغانستان مواد خام را در پایین‌ترین سطح زنجیره ارزش صادر می‌کند، در حالی‌که چین در بخش پروسس، تعیین قیمت و کنترول استراتژیک برتری دارد.

در این گزارش که «افغانستان منابع معدنی خود و آینده‌اش را از دست می‌دهد» نام دارد، آمده که کشور در حال از دست دادن منابعی است که می‌توانستند اساس ثبات و رفاه درازمدت را فراهم کنند.

بر بنیاد گزارش، در دوران حاکمیت طالبان صدها قرارداد استخراج معادن با شفافیت و نظارت محدود واگذار شده که بیشتر آن‌ها بر منافع مالی سریع تمرکز دارند.

شرکت‌های خارجی که عمدتاً از چین و همچنان از ایران، پاکستان و ترکیه هستند مواد خام را استخراج کرده و بدون پروسس قابل توجه داخلی، آن‌ها را صادر می‌کنند.

گزارش می‌افزاید که در نتیجه، افغانستان سود اقتصادی اندکی به‌دست می‌آورد، در حالی‌که هزینه‌های محیط‌زیستی و زیربنایی آن را متحمل می‌شود.

این نهاد تأکید کرده که افغانستان دارای برخی از ارزشمندترین مواد معدنی حیاتی جهان است، از جمله لیتیوم، عناصر نادر خاکی، مس و کوبالت که در ساخت بطری‌ها، انرژی‌های تجدیدپذیر، وسایل نیمه‌هادی و تسلیحات مدرن کاربرد دارند.

اما به گفته گزارش، به‌جای استفاده استراتژیک از این منابع، افغانستان آن‌ها را به‌عنوان مواد کم‌ارزش صادر می‌کند و فرصت ایجاد صنایع داخلی را از دست می‌دهد.

بر اساس سروی‌های جیولوژیکی انجام‌شده توسط امریکا و وزارت معادن افغانستان، حدود ۹۰ ساحه معدنی تثبیت شده که بیش از ۳۰ مورد آن مهم ارزیابی شده‌اند.

گزارش می‌گوید که در کشورهای دیگر، چنین منابعی می‌توانست آن‌ها را به مرکز اقتصاد منابع جهانی تبدیل کند.

گزارش هشدار می‌دهد که رویکرد کنونی افغانستان نمونه‌ای از حکومت‌داری ضعیف و تصمیم‌گیری‌های کوتاه‌مدت است، جایی که قراردادها اغلب بدون پلان استراتژیک و در نظر گرفتن منافع ملی انجام می‌شوند.

همچنین آمده است که چین طی دهه‌ها برتری جهانی در بخش پروسس و تصفیه مواد معدنی به‌دست آورده و سیاست‌های فعلی افغانستان ممکن است این برتری را تقویت کند.

در گزارش، از پروژه معطل‌شده مس عینک، صادرات دوامدار مواد خام سرب و جست، و توزیع مجدد ساحات دارای لیتیوم به‌عنوان نمونه یاد شده است.

در گزارش آمده است که افغانستان نه‌تنها ارزش اقتصادی را از دست می‌دهد، بلکه نفوذ استراتژیک خود را نیز تضعیف می‌کند — یعنی توانایی تأثیرگذاری بر بازارها، تنظیم بهتر قراردادها و توسعه صنایع داخلی.

در گزارش تأکید شده: «منابع معدنی افغانستان به‌گونه تدریجی به وابستگی تبدیل می‌شود»، و هشدار داده شده که اگر یک استراتژی روشن ایجاد نشود، کشور به‌جای پیشرفت اقتصادی با حاشیه‌نشینی درازمدت روبه‌رو خواهد شد.