توافق امریکا و ایران؛ دشوارترین مرحله پس از امضا آغاز می‌شود

در حالی که امضای توافق ۱۴ ماده‌ای میان امریکا و ایران به جنگ سه‌ماهه دو کشور پایان داده است، منابع آگاه می‌گویند که دستیابی به این توافق نتیجه هفته‌ها مذاکرات پیچیده و میانجی‌گری فشرده پاکستان و قطر بوده و اکنون دشوارترین مرحله، یعنی اجرای توافق و رسیدن به یک راه‌حل دایمی، در پیش قرار دارد.

خبرگزاری رویترز به نقل از چندین منبع آگاه گزارش داده است که میانجی‌گران پاکستانی در هفته‌های گذشته با تماس‌های شبانه، تبادل پیش‌نویس‌های متعدد و رفع اختلاف‌های پی‌درپی میان تهران و واشنگتن تلاش کردند زمینه دستیابی به توافق را فراهم کنند.

به گفته منابع، مذاکرات بارها تا آستانه شکست پیش رفت. اختلاف‌ها از موضوعات فنی مانند نحوه مدیریت تنگه هرمز و کاهش تحریم‌ها گرفته تا مسائل منطقه‌ای از جمله جنگ لبنان را در بر می‌گرفت.

شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، روز دوشنبه از توافق ۱۴ ماده‌ای میان دو طرف خبر داد؛ توافقی که هدف آن پایان جنگ و کاهش تنش‌ها در تنگه هرمز عنوان شده است.

او بعداً در پارلمان پاکستان گفت که در جریان مذاکرات، بارها احتمال توقف کامل گفت‌وگوها وجود داشت.

بر اساس گزارش رویترز، قطر نیز در مراحل حساس مذاکرات وارد عمل شد و با ارائه تضمین‌های مالی به مقام‌های ایرانی، به پیشبرد روند گفت‌وگوها کمک کرد.

منابع می‌گویند هیأت‌های قطری چندین سفر محرمانه به تهران انجام داده‌اند تا اختلاف‌ها بر سر متن توافق را کاهش دهند.

کارشناسان معتقدند که با وجود امضای توافق موقت، رسیدن به یک توافق نهایی همچنان با چالش‌های جدی روبه‌رو است. دو طرف تنها ۶۰ روز فرصت دارند تا درباره موضوعات حساسی چون برنامه هسته‌ای ایران، کاهش تحریم‌ها و امنیت تنگه هرمز به توافق برسند.

الکس واتانکا، پژوهشگر مؤسسه خاورمیانه در واشنگتن، می‌گوید که تهران و واشنگتن از برخی بندهای توافق برداشت‌های متفاوتی دارند؛ موضوعی که می‌تواند روند مذاکرات آینده را پیچیده‌تر کند.

در همین حال، منابع آگاه از سطح بالای بی‌اعتمادی میان دو کشور سخن می‌گویند. به گفته آنان، تغییر مواضع مقام‌های امریکایی و تأخیر در پاسخ‌گویی از سوی ایران، بارها روند گفت‌وگوها را دشوار ساخته است.

تحلیل‌گران هشدار می‌دهند که تحولات منطقه‌ای، به‌ویژه ادامه درگیری‌ها میان اسرائیل و حزب‌الله در لبنان، می‌تواند روند اجرای توافق را با خطر مواجه کند. به باور آنان، هرگونه تشدید تنش در منطقه ممکن است تلاش‌ها برای دستیابی به توافق نهایی را تحت تأثیر قرار دهد.

با وجود این چالش‌ها، امضای توافق اخیر نخستین گام مهم در مسیر کاهش تنش میان تهران و واشنگتن محسوب می‌شود؛ اما موفقیت یا شکست آن به میزان پایبندی دو طرف به تعهدات‌شان و نتیجه مذاکرات پیش‌رو بستگی خواهد داشت.