روزنامه دیپلمات در گزارشی گفته که در ماه اپریل، نخستین «گفت‌وگوی مشورتی افغانستان–آسیای مرکزی» در کابل برگزار شد که نشان‌دهنده گسترش قابل توجه روابط در پنج سال اخیر است.
پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، کشورهای آسیای مرکزی رویکرد خود را در برابر افغانستان به‌گونه محتاطانه بازتنظیم کردند.
در ابتدا، همکاری‌ها بیشتر به مسائل دوجانبه اقتصادی و امنیتی محدود بود، اما اکنون وارد مرحله جدیدی از توسعه شده است.
در آگست ۲۰۲۵، تاشکند میزبان نشست نمایندگان ویژه کشورهای آسیای مرکزی در امور افغانستان بود.
در ۵ اپریل سال جاری نیز نخستین گفت‌وگوی مشورتی افغانستان–آسیای مرکزی در کابل برگزار شد. این ابتکار به‌عنوان یک چارچوب منطقه‌ای جدید برای نهادینه‌سازی تعامل میان افغانستان و کشورهای آسیای مرکزی ایجاد شد.
این پلتفرم عملاً یک فضای سیاسی و دیپلماتیک تازه ایجاد می‌کند که افغانستان و کشورهای آسیای مرکزی را در چارچوب گفت‌وگوهای منظم گرد هم می‌آورد؛ مشابه سازوکارهای سنتی «C5+1».
اخیراً نیز دومین گفت‌وگوی ترمز که در ۴ تا ۶ جون ۲۰۲۶ در تاشکند برگزار شد، بار دیگر نقش افغانستان را به‌عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از ساختار منطقه‌ای آسیای مرکزی برجسته ساخت. همچنان «فورم اتاق‌های فکر افغانستان–آسیای مرکزی» که در ۱۶ جون در کابل برگزار شد، تلاش‌های بیشتر برای نهادینه‌سازی همکاری‌های منطقه‌ای را نشان داد.
ازبکستان فعال‌ترین کشور آسیای مرکزی در توسعه روابط با طالبان و ادغام افغانستان در فضای اقتصادی منطقه‌ای به شمار می‌رود. با وجود عدم به‌رسمیت‌شناسی رسمی حکومت طالبان از سوی تاشکند، رهبری ازبکستان رویکردی عمل‌گرایانه را در پیش گرفته که هدف آن حفظ ثبات از طریق گفت‌وگوی سازنده و گسترش اتصال منطقه‌ای است.
همکاری‌های بشردوستانه نیز به‌صورت منظم ادامه یافته است. در مارچ ۲۰۲۶، ازبکستان بیش از ۲۹۰ تُن کمک بشری را به مناسبت عید فطر به افغانستان ارسال کرد. سپس در ماه می و در آستانه عید قربان، محموله دیگری به وزن حدود ۲۱۵ تُن کمک بشری به افغانستان فرستاد.
در بخش اقتصادی و ترانزیتی نیز پیشرفت‌هایی دیده می‌شود. در جون ۲۰۲۶، معاون وزیر سرمایه‌گذاری، صنعت و تجارت ازبکستان اعلام کرد که کار روی مطالعه امکان‌سنجی دهلیز ترانزیتی ترانس-افغان وارد مرحله فعال شده است.
روابط افغانستان و قزاقستان نیز به‌تدریج از سطح تماس‌های مقطعی به همکاری‌های نهادینه و بلندمدت تبدیل شده است. در اپریل ۲۰۲۶، مقام‌های قزاقستانی هدف افزایش تجارت دوجانبه از حدود ۵۰۰ میلیون دالر به ۳ میلیارد دالر را اعلام کردند.
پروژه‌های خط آهن و ترانزیت نقش کلیدی در این روند دارند. پیش‌تر در اپریل ۲۰۲۵، دو کشور تفاهم‌نامه‌ای برای توسعه خط آهن تورغندی–هرات–قندهار–اسپین‌بولدک امضا کردند. در سه‌ماهه نخست ۲۰۲۶، حجم انتقالات ریلی میان دو کشور ۷۷ درصد افزایش یافته و به یک میلیون تُن رسیده است.
روابط افغانستان و تاجیکستان نیز از تمرکز صرف بر امنیت به سمت تعامل دیپلماتیک حرکت کرده است، هرچند تاجیکستان همچنان بر امنیت مرزهای خود تأکید دارد. در مارچ ۲۰۲۶، پارلمان تاجیکستان پروژه‌ای ۵۷ میلیون دالری با حمایت چین را برای توسعه زیرساخت‌های مرزی تصویب کرد.
در عین حال، تعاملات دیپلماتیک میان دو طرف افزایش یافته است. در فبروری ۲۰۲۶، وزیر خارجه تاجیکستان گفت نهادهای امنیتی این کشور با نمایندگان طالبان تماس‌های کاری منظم دارند.
در مورد قرغیزستان، هرچند روابط نسبت به دیگر کشورهای منطقه محدودتر است، اما در سال‌های اخیر روند همکاری افزایش یافته است. افتتاح «خانه تجارت قرغیزستان» در کابل در دسامبر ۲۰۲۵ یکی از مهم‌ترین تحولات بوده است.
همکاری افغانستان و ترکمنستان نیز عمدتاً بر پروژه خط لوله گاز تاپی (TAPI) متمرکز است. در اکتوبر ۲۰۲۵، مراسم آغاز ساخت بخش سرحدآباد–هرات این پروژه برگزار شد.
رهبران ترکمنستان این پروژه را نه تنها یک طرح انرژی، بلکه یک چارچوب مهم برای ادغام اقتصادی منطقه می‌دانند.
