کابل تریبون_علی خامنهای، دومین رهبر جمهوری اسلامی ایران، از سال ۱۳۶۸ خورشیدی (۱۹۸۹ میلادی) تا زمان کشتهشدنش در سال ۱۴۰۵ خورشیدی (۲۰۲۶ میلادی) رهبری این کشور را بر عهده داشت.
او، پس از درگذشت آیتالله روحالله خمینی، رهبری ایران را بر عهده گرفت و بیش از سه دهه در این سمت باقی ماند.
خامنهای یکی از تأثیرگذارترین شخصیتهای سیاسی و مذهبی ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷ به شمار میرفت و بر اساس قانون اساسی، فرماندهی کل نیروهای مسلح، تعیین سیاستهای کلی نظام و نظارت بر نهادهای کلیدی کشور را در اختیار داشت.
خامنهای در خانوادهای روحانی در شهر مشهد به دنیا آمد؛ پدرش سید جواد خامنهای از روحانیان شناختهشده بود.
او متولد ۲۹ حمل ۱۳۱۸ در شهر مشهد بود و تحصیلات خود را در حوزههای علمیه مشهد، قم و نجف در رشته فقه و اصول گذراند.
خامنهای، تحصیلات دینی خود را در حوزههای علمیه مشهد، قم و نجف در رشتههای فقه، اصول، تفسیر و فلسفه اسلامی ادامه داد و از شاگردان روحانیانی چون آیتالله روحالله خمینی، سید محمدهادی میلانی و سیدمحمدحسین طباطبایی بود.
او از دهه ۱۳۴۰ به مخالفان حکومت محمدرضا شاه پهلوی پیوست و به دلیل فعالیتهای سیاسی و مذهبی بارها توسط سازمان اطلاعات و امنیت حکومت پهلوی (ساواک) بازداشت و زندانی شد.
خامنهای همچنین مدتی را در تبعید داخلی سپری کرد و در جریان انقلاب ۱۳۵۷ از چهرههای فعال نزدیک به آیتالله خمینی بود.
پس از پیروزی انقلاب، خامنهای مسئولیتهای مهمی بر عهده گرفت؛ از جمله عضویت در شورای انقلاب، معاونت وزارت دفاع، امامت جمعه تهران و نمایندگی آیتالله خمینی در شورای عالی دفاع.
خامنهای در سالهای ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۸ در دو دوره متوالی، رئیسجمهور ایران بود.
دوران ریاستجمهوری او همزمان با سالهای پایانی جنگ ایران و عراق، بازسازی پس از جنگ و تثبیت ساختارهای جمهوری اسلامی بود.
پس از درگذشت آیتالله خمینی در سال ۱۳۶۸، مجلس خبرگان رهبری او را به عنوان دومین رهبر جمهوری اسلامی انتخاب کرد.
در دوران رهبری او، ایران برنامه هستهای خود را گسترش داد، نفوذ منطقهای خود را در خاورمیانه افزایش داد و با تحریمهای گسترده بینالمللی، تنشهای مداوم با ایالات متحده و اسرائیل و اعتراضات داخلی روبهرو شد.
در حوزه سیاست داخلی، منتقدان خامنهای او را به محدود کردن آزادیهای مدنی، سرکوب اعتراضات، محدودیت بر رسانهها و افزایش اختیارات نهادهای امنیتی و نظامی متهم میکردند.
در مقابل، حامیانش او را عامل حفظ ثبات نظام، تقویت توان دفاعی ایران و گسترش نفوذ منطقهای جمهوری اسلامی میدانستند.
خامنهای علاوه بر فعالیت سیاسی، آثار متعددی در زمینه اندیشه اسلامی، تفسیر قرآن، فرهنگ و ادبیات منتشر کرده و به زبان عربی نیز تسلط داشت. او همچنین سالها به تدریس دروس خارج فقه در تهران میپرداخت.
علی خامنهای در سال ۱۴۰۵ خورشیدی (۲۰۲۶ میلادی) در جریان حملات هوایی ایالات متحده و اسرائیل کشته شد؛ رویدادی که در صورت وقوع، نقطه عطفی در تاریخ جمهوری اسلامی ایران و معادلات سیاسی و امنیتی منطقه به شمار میرود.