د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام خبرداری ورکړی چې د کووېډ-۱۹ وبا ښايي په افغانستان کې د بېوزلۍ کچه نږدې ۷۰ سلنې ته لوړه کړي، او له ښکېلو لورو یې غوښتي چې تاوتریخوالی کم او سرچینې د عامه هوساینې پر لور واړوي.
د یو ان ډي پي په یوه نوې ارزونه کې چې د جوزا په ۲۷مه خپره شوې، ویل شوي، چې دا وبا د افغانستان پر نازک اقتصاد او روغتیايي سیستم سخت ګواښ دی، او اټکل کوي چې په ۲۰۲۰ کال کې به د هېواد ناخالص کورني تولید ۶.۲۵ سلنه راکم شي، په داسې حال کې چې تر دې وړاندې د ۳ سلنې ودې اټکل شوی و.
په راپور کې راغلي چې د بېوزلۍ کچه ښايي له ۵۵ سلنې څخه ۶۸ سلنې ته لوړه شي، چې دا به پر محدودو روغتیايي خدماتو لا زیات فشار واچوي او داسې مداخلو ته اړتیا رامنځته کړي چې د حکومت له مالي وسه پورته دي.
د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام له ښکېلو لورو، د طالبانو په ګډون، غوښتي چې د تاوتریخوالي د کمولو او روغتیايي او ټولنیزو خدمتونو ته د سرچینو د بیا وېش لپاره هر ممکن ګام پورته کړي.
په راپور کې ټینګار شوی: «د جګړې شدت کمول اړین دي څو مالي فضا رامنځته او ژوندونه وژغورل شي»، او همدارنګه یې د سرچینو د شفاف او عادلانه وېش پر اړتیا ټینګار کړی دی.
په افغانستان کې د UNDP استازي عبدالله الدردري ویلي چې دا بحران د دې فرصت هم برابروي چې د هدفمند ټولنیز-اقتصادي ملاتړ له لارې د هېواد اقتصاد اصلاح او پیاوړی شي.
د راپور له مخې، په افغانستان کې له ۷۵ سلنې ډېر ماشومان د وچکالۍ له خطر سره مخ دي، په داسې حال کې چې میلیونونه نور د خوړو له کموالي او خوارځواکۍ سره مخ دي. هېواد لا دمخه د کمزوري روغتیايي بنسټونو له ستونزې سره مخ دی، چې په کې د روغتونونو محدود ظرفیت او پر روغتیا ټیټه عامه لګښت شامل دي.
د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام اټکل کړی چې د وبا پر وړاندې د مبارزې لپاره یوازې د روغتیايي اقداماتو په برخه کې لږ تر لږه ۲۵۰ میلیونه ډالرو ته اړتیا ده، چې په کې اضافي بسترونه، تجهیزات او پرسونل شامل دي.
راپور همدارنګه څرګندوي چې نږدې ۹۰ سلنه وګړي ښايي د خوړو او روغتیايي مرستو ته اړتیا ولري، په داسې حال کې چې میلیونونه نور د بېکارۍ، بېځایه کېدو او بنسټیزو خدماتو ته د نه لاسرسي له امله زیانمن پاتې دي.
یادې ادارې د جنیوا د مرستهکوونکو کنفرانس څخه مخکې د نړیوالو مرستو د زیاتوالي غوښتنه کړې او ویلي یې دي چې قوي تګلارې کولی شي د بهرنیو مرستو کچه لوړه کړي.
همدارنګه سپارښتنه شوې چې د چارواکو او طالبانو ترمنځ همغږي زیاته شي، د روغتیايي کارکوونکو خوندیتوب ښه شي، عامه کاري پروګرامونه پراخ شي او د لګښتونو شفافیت لوړ شي.
د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام ویلي چې دا مهال د افغانستان د کووېډ-۱۹ پر وړاندې د مبارزې په برخه کې د طبي توکو په برابرولو، د لابراتوارونو د ظرفیت په لوړولو او په څو ولایتونو کې د روغتیايي مرکزونو او ګرځنده ټیمونو په جوړولو سره مرسته کوي.
